Download all exemplars
Commentary
Kairangi
Commentary
Kia eke te Äkonga ki te Kairangi me whakaputa i tÄ“tahi hua hangarau hanganga hei whakaea i tÄ“tahi take hangarau motuhake;
- me hÄngai pÅ« te hua hangarau hanganga ki te tauÄki, arÄ:
- ka arotake i ngÄ Ähuatanga me whakarerekÄ“, me whakatikatika, me whakahÅu rÄnei.
- me kite i te kounga o te hua hangarau hanganga ka puta.
- me whakaatu he wairua auaha i roto i te whakaputanga o te hua hangarau hanganga.
Ko te kupenga he mea whatu, he mea raranga ki te harakeke. I te hiahia te Äkonga ki te kite mehemea ka puritia te kupenga i ngÄ koura (4). NÄ, ko te whakahoahoa o tÄ“nei TÄruke he mea whai i te Ähua o te hÄ«naki, engari, ko ngÄ rawa katoa i whakamahia, nÅ tÅna ake taiao. I whakamahi i te rÄkau paina hei tÅ«Äpapa mÅ te TÄruke.
I whakamÄtauria tÄ“nei TÄruke ki te moana, Ä, kÄore i totohu i te wai. Ka whakamÄtau i ngÄ rÄkau manuka i te mea he taumaha ake, i te rÄkau paina (1), (2), (3) kia pai noa tana totohu ki raro i te karetai o te wai. Ahakoa kÄore he tauira o te tauÄki, nÄ ngÄ kÅrero o te kaiaromatawai i tautoko mai i ngÄ tukanga i whÄia e te Äkonga.
Kei te kitea te wairua auaha i roto i ngÄ rauemi i whakamahia hei whakaputa i te TÄruke. Ko ngÄ whakaaro katoa, ko te whakawhiti i ngÄ rawa hangarau motuhake, arÄ, ko te mÄ“tara, ko ngÄ hangarau taketake, (harakeke me te rÄkau) kei roto i Ä“nei mahi katoa te wairua auaha.
Kia pÅ«mau ai te Kairangi anei Ä“tahi whakaarotanga: Ko te whakawhÄnui i ngÄ kÅrero Ämiki mÅ ngÄ rauemi i whakamahi kia kite i ngÄ whakaaro hÅhonu i te wÄ e whakamÄtau rawa ana.
NgÄ pÄnga o te huarere ki ngÄ rawa i whakamahia, arÄ, i taumaha rawa nÄ te ua, i ngohengohe rawa nÄ te whiti o te rÄ?
Ko te whakamÄtau i te hua hangarau hanganga – ko te whakawhÄnui i ngÄ kÅrero arotake me te parahau i ngÄ whakaaro i whakatau ai mÅ ia tukanga i whÄia.
Kaiaka
Commentary
Kia eke te Äkonga ki te Kaiaka me whakaputa i tÄ“tahi hangarau hanganga hei whakaea i tÄ“tahi take hangarau motuhake.
- Kia whaitake te hua hangarau hanganga, arÄ ka kitea Ä“tahi wÄhanga o te kounga o te hua hangarau hanganga ka puta.
He Hao, he TÄruke, he mea raranga ki te harakeke. Kua whaitake tÄ“nei TÄruke ki te hopu kÅura, kaimoana, i te aha atu rÄnei. (1) NÄ, kei te kitea Ä“tahi wÄhanga o te TÄruke hei puta mÄ te kÅura. (2) Kua Äta whakaarohia ngÄ rawa hei whatu i te TÄruke. Kua whakamahia ngÄ rÄkau ngohengohe nÄ te mea he ngÄwari noa ki te whakapiko. Kua whakamahia ngÄ rÄkau mÄrÅ mÅ ngÄ wÄhanga torokaha hoki. KikÄ« ana ngÄ taura e here nei i ngÄ harakeke ki te rÄkau, Ä, kua whai wÄhi noho mÅ te mounu ki raro, ki te papa o te TÄruke. (3) Ahakoa kÄore he tauira o te tauÄki, nÄ ngÄ kÅrero o te kaiaromatawai i tautoko mai i ngÄ tukanga i whÄia e te Äkonga.
Kia eke ki te Kairangi anei Ä“tahi whakaarotanga: Ko te whakaatu i ngÄ panonitanga me te wairua auaha e kounga ai te TÄruke.
- Kia whÄnui ake ngÄ kÅrero arotake mÅ ngÄ mahinga i whakarerekÄ“hia, i whakahÅuhia ki te tauÄki.
- Ko te whakawhÄnui i ngÄ kÅrero rÄwekeweke i ngÄ rawa me ngÄ rauemi kia hono mai ngÄ hangarau taketake ki ngÄ hangarau motuhake o Ä“nei rÄ. MÄ te raweke i ngÄ momo rawa ka kitea te wairua auaha a te Äkonga ki te whakaputa he hua hangarau hanganga.
Paetae
Commentary
Kia eke te Äkonga ki te Paetae me whakaputa i tÄ“tahi hua hangarau hanganga hei whakaea i tÄ“tahi take hangarau motuhake.
- MÄ te whakaea i tÄ“tahi take hangarau motuhake i runga i tÄ te tauÄki i tohu ai.
Ko tÄ te Äkonga he hanga he TÄruke nÄ te mea ko te moana te taiao e karapoti ana i te kura, he mea raranga ki te harakeke, i runga i te hiahia mehemea ka puritia ngÄ kai nÅ te moana. (1) NÄ, ko te whakahoahoa o tÄ“nei hua hangarau hanganga he mea whai i te Ähua o te kupenga. Kei te kite i te whanaketanga o tÄ“tahi TÄruke e ea ai te hua hangarau hanganga me te tauÄki. (2)
I oti pai i te Äkonga i tana TÄruke, ahakoa kÄore ngÄ pikitia i kohia i whakaatu i ngÄ whanaketanga o te hanganga. NÄ, ahakoa i pai tana TÄruke, kÄore i te pÄ“rÄ rawa te pai, te kikÄ« rÄnei o ngÄ here ki te rÄkau, Ä, he tÄwÄ“wÄ“ ngÄ mahi raranga. Ahakoa Ä“nei Ähuatanga, i eke tonu i te paetae ngÄ mahi i te mea ka taea tonu te hao ake i ngÄ kai kei te moana, Ä, i whakaea te tauÄki. Ahakoa kÄore he tauira o te tauÄki, nÄ ngÄ kÅrero o te kaiaromatawai i tautoko mai i ngÄ tukanga i whÄia e te Äkonga.
Kia eke ki te Kaiaka anei ētahi whakaarotanga:
- Me hÄngai te tauÄki ki ngÄ tukanga ka whai ki te hanga i te hua hangarau hanganga.
- Ko tÄ“tahi atu he tuhi i ngÄ pitopito kÅrero whÄnui tonu mÅ te hua hangarau. PÄ“nei i ngÄ ariÄ o tÅna Ähua, te pÄ“hea o tana mahi, me te take e mahia mai ai.
- Ko te whai whakaaro ki te wÄhi ka noho ai te mounu, te kikÄ« o ngÄ here o te harakeke ki te rÄkau. Ko te whaitake o ngÄ hangarau motuhake ki ngÄ hangarau taketake me Ä“tahi atu Ähuatanga.
Ko te tauaromahi he tauira mahi Ä te Äkonga e whakamÄrama ana i te matÅ« o te paerewa paetae. He mea Äwhina i te kaiako ki te kÅwhiri whakataunga aromatawai ki te taumata e tika ana.
Tuku mai ngÄ tauaromahi me ngÄ kÅrero Äpiti katoa [PDF, 947 KB]